السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
363
تفسير الميزان ( فارسي )
تعالى حوادثى كه مىداند واقع خواهد شد از آن به لفظ ماضى تعبير مىكند « 1 » . مؤلف : و نيز در همان كتاب از سليمان بن خالد از ابى عبد اللَّه ( ع ) نظير آن نقل شده ، و حاصل آن اين است كه تعبير به صيغه ماضى در حوادثى كه بعدا واقع مىشود از جهت علمى است كه خداى تعالى به وقوع حتمى آن دارد و اين گونه تعبيرات در لغت عرب شايع است . باز در همان كتاب از جابر جعفى از ابى جعفر ( ع ) روايت شده كه در تفسير جمله * ( « تَعْلَمُ ما فِي نَفْسِي وَلا أَعْلَمُ ما فِي نَفْسِكَ إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ » ) * فرموده : اسم اكبر خدا هفتاد و سه حرف است و خداى تعالى از همه آن حروف به يك حرف از خلق خود محجوب شده و در نتيجه كسى نمىداند آنچه را كه در نزد اوست ، و هفتاد و دو حرف آن را به آدم داد . و از آدم به ساير انبيا به طور توارث و همچنين تا به عيسى رسيد . و مراد عيسى ( ع ) از اينكه گفت : * ( « تَعْلَمُ ما فِي نَفْسِي » ) * همين هفتاد و دو حرف از حروف اسم اكبر خدا بود ، يعنى تو اين حروف را به من ياد دادى پس تو از آنچه كه من دارم آگاهى ، و من از آنچه كه در نزد تو است بى خبرم ، زيرا تو با آن يك حرف از خلق خودت نهان شده اى ، پس احدى را آگهى از آنچه در نفس تو است نيست . « 2 » مؤلف : به زودى بحث مبسوطى كه ما در باره اسماى حسنى و اسم اعظم در تفسير آيه شريفه « وَلِلَّه الأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوه بِها » « 3 » داريم خواهد آمد و در آنجا روشن خواهد شد كه اسم اعظم و يا اسم اكبر پروردگار از نوع الفاظ نيست كه از حروف الفبا تركيب شده باشد . بلكه مراد از اسم در اين موارد چيزى است كه بوسيله الفاظ از آن حكايت مىشود ، و آن ذات بارى تعالى است از جهت اتصافش به صفت مخصوصى از صفات و وجه مخصوصى از وجوه ، پس برگشت اسم لفظى به طورى كه بعدا روشن خواهد شد ، به اسم اسم است . و بنا بر اين ، اينكه امام ( ع ) فرمود : اسم اكبر مركب از هفتاد و سه حرف ، و همچنين اينكه در روايات بسيار ديگرى كه در اين باب و به اين مضمون وارد شده كه اسم اعظم مركب از فلان عدد از حروف است يا اينكه در فلان سوره و يا فلان آيات متفرق و پراكنده است همه اينها بياناتى است كه از باب رمز يا تمثيل و به منظور فهماندن مقدارى از حقايق كه قابل
--> ( 1 ) تفسير عياشى ط علميه اسلاميه ج 1 ص 351 ح 228 . ( 2 ) تفسير عياشى ج 1 ص 351 ح 229 و 230 . ( 3 ) سوره اعراف آيه 179 .